De grote Joseph

VERDWIJNTAAL door Koen Eykhout

De grote Joseph van Anneloes Timmerije is een hartstochtelijk pleidooi voor een zorgvuldig gebruik van de taal. De 25-jarige Lila Becks is tweetalig opgegroeid bij een Franse moeder, die als veearts in Nederland terechtkwam, en een Nederlandse vader. Van haar oom in het Franse dorpje waar ze met vakantie was, leerde de kleine Lia dat ze geen talen door elkaar moest husselen. Ze moest kiezen. Dat wil Lemmo Korret (‘les mots corrects’), een door oom Joseph verzonnen figuurtje. Geen wonder dat de volwassen Lia verloren woorden verzamelt voor een taalbureau. ‘Schrijfjeukte’ is er een. Herkent u het ziektebeeld? In een land dat overspoeld wordt door boze bloggers en ingezonden brieven schrijvers? ‘Zondewaan’ is ook een mooie. Slaat misschien op Lia’s moeder die zich lijkt te moeten rechtvaardigen voor haar zonden. Welke zonden, vraagt Lia zich af, als moeder verdwenen is en ze op het spoor komt van gevaarlijke seks op parkeerplaatsen van vreemde kerels met haar moeder. Dat spoor voert haar naar het Franse verleden van moeder. En ‘de grote Joseph’, naar het befaamde boek ‘De grote Meaulnes’ (1914) van Alain-Fournier. Gaat ook over verlies en is van iemand die ook verdwenen is. Alain-Fournier is voor het laatst gezien in de Slag bij Verdun. Timmerije laat taal en verlies op een prachtige manier met elkaar kruisen als Lia op zoek naar haar moeder en naar wat vroeger is gebeurd, belandt bij oom Joseph, in een kliniek in een kleine stad. De oude man is geveld door afasie. De woorden zijn er, maar hij kan ze niet vinden, niet te pakken krijgen. Lia beseft dat dezelfde man die ervoor zorgde, dat zij als kind de taal vond, nu de taal is kwijtgeraakt, maar het lukt haar om via plaatjes met hem te praten. In de kliniek die vroeger een klooster was van zwijgende monniken. Woordenloos praten ze. Oom Joseph door plaatjes aan te wijzen en Lia door, na het laatste antwoord van haar oom, stil te knikken en te snikken. Voor het zover is, leest u een roman die tot in de puntjes is verzorgd, die geen losse eindjes laat liggen en die door een voorbeeldige dosering van feiten en vragen de spanningsboog strak houdt. Oud-journaliste Anneloes Timmerije (1955) die eerder de Vrouw & Kultuur Debuutprijs kreeg voor de verhalenbundel ‘Zwartzuur’ (2006), schreef met De grote Joseph een moeder-dochter boek dat perfect in beeld brengt wat John Lennon – in 1980 vermoord, ten tijde van het verhaal – ooit zong: “Mother, you had me, but I never had you.” Dagblad de Limburger

bestellen